|
| Hình minh họa: Nghệ thuật lãnh đạo ở bất kỳ vị trí nào |
John. C.Maxwell, chuyên gia hàng đầu thế giới về làm việc đội nhóm và nghệ thuật lãnh đạo cho rằng: “Nghệ thuật lãnh đạo là tạo ra ảnh hưởng đối với người khác, chứ không phải là sự thể hiện chức vị hay chức vụ”.
Tôi đã giảng dạy nghệ thuật lãnh đạo được hơn 30 năm. Có lần trong một buổi học, một người đến gần tôi và nói với tôi: “Tôi thích cách thầy giảng dạy về nghệ thuật lãnh đạo nhưng tôi không thể áp dụng nó. Tôi không phải là nhà lãnh đạo chủ chốt. Tôi làm việc dưới trướng một người nhưng khả năng của người đó tốt lắm cũng chỉ ở mức trung bình”. Có thể chúng ta không phải là người phục tùng ở mức thấp nhất trong tổ chức, hoặc cũng không phải là người tối cao, nhưng chúng ta vẫn muốn lãnh đạo, vẫn muốn làm cho mọi thứ diễn ra, vẫn muốn đóng góp.
Thật ra, chúng ta không nhất thiết phải là chủ tịch hay CEO thì mới lãnh đạo hiệu quả. Vậy thì chúng ta phải làm thế nào?
Chúng ta có thể học cách phát triển tầm ảnh hưởng của mình từ bất cứ vị trí nào trong tổ chức. Để làm được điều này, chúng ta phải trở thành nhà lãnh đạo 360o, tức là không chỉ giỏi lãnh đạo cấp dưới mà còn lão luyện trong việc “lãnh đạo” cấp trên và ngang cấp.
Nếu tôi buộc phải nói ra sự ngộ nhận số một về vai trò lãnh đạo, thì đó chính là việc người ta thường nghĩ rằng chức vị hay chức danh tạo ra vai trò lãnh đạo. Nếu nói rằng chúng ta không thể lãnh đạo bởi vì chúng ta không phải là người đứng đầu, điều này hoàn toàn không đúng. Người ta thường có ý nghĩ sai lầm rằng nghệ thuật lãnh đạo là sự thể hiện chức vị hay chức vụ, mà không phải là gây ảnh hưởng lên người khác.
Nếu tôi buộc phải nói ra sự ngộ nhận số một về vai trò lãnh đạo, thì đó chính là việc người ta thường nghĩ rằng chức vị hay chức danh tạo ra vai trò lãnh đạo. Nếu nói rằng chúng ta không thể lãnh đạo bởi vì chúng ta không phải là người đứng đầu, điều này hoàn toàn không đúng. Người ta thường có ý nghĩ sai lầm rằng nghệ thuật lãnh đạo là sự thể hiện chức vị hay chức vụ, mà không phải là gây ảnh hưởng lên người khác.
Khi các nhà lãnh đạo tiềm năng hiểu ra những động lực của việc giành được ảnh hưởng lên người khác, tự dưng họ sẽ nhận ra rằng chức vị và vai trò lãnh đạo đích thực hầu như không "dính dáng" gì với nhau. Chúng ta có thể lãnh đạo người khác từ bất kỳ vị trí nào trong tổ chức. Nếu chúng ta làm được, chúng ta sẽ làm cho tổ chức hoạt động tốt hơn và hiệu quả hơn. Vậy thì điều quan trọng cần ghi nhớ là: nghệ thuật lãnh đạo là sự lựa chọn mà bạn tạo nên, chứ không phải là chỗ bạn ngồi. Bất kỳ ai trong chúng ta cũng có thể trở thành nhà lãnh đạo, cho dù chúng ta là ai.
David Branker, một nhà lãnh đạo cấp trung, nói: “Những người ngồi không ở vị trí giữa của tổ chức gia tăng gánh nặng cho các lãnh đạo đứng đầu. Các lãnh đạo cấp trung của tổ chức có thể tạo ra ảnh hưởng lớn lao tới tổ chức".
Khi chúng ta leo lên vị trí đứng đầu, tự nhiên chúng ta sẽ phải học cách lãnh đạo. Nhiều người sai lầm khi cho rằng phép màu sẽ xuất hiện khi họ lên được vị trí mong muốn mà sẽ biến họ thành một nhà lãnh đạo. Bằng cấp danh giá không giúp chúng ta thành công trong cuộc sống, cũng giống như leo lên vị trí nào đó không biến chúng ta trở thành nhà lãnh đạo giỏi.
Nếu muốn thành công, tốt hơn hết là chúng ta học càng nhiều càng tốt về nghệ thuật lãnh đạo trước khi chúng ta nắm giữ vị trí lãnh đạo. Để lãnh đạo giỏi, chúng ta phải trải nghiệm nhiều công việc. Trong lúc nỗ lực lãnh đạo, nhà lãnh đạo sẽ phải gánh vác trách nhiệm ngày càng nhiều hơn và lớn hơn. Trở thành lãnh đạo giỏi cần trải qua một quá trình học hỏi lâu dài. Huấn luận viên bóng rổ huyền thoại, John Wooden, từng nói: “Khi cơ hội đến, có chuẩn bị thì cũng trễ rồi”. Học hỏi ngày hôm nay là bước chuẩn bị để nhà lãnh đạo đảm đương trách nhiệm nhiều hơn và lớn hơn mai sau.
Trên thực tế, phần lớn vai trò lãnh đạo không phải ở vị trí đứng đầu mà từ vị trí giữa của tổ chức. Mỗi tổ chức thường chỉ có duy nhất một người lãnh đạo. Vậy chúng ta phải làm gì nếu không phải người duy nhất? Chúng ta phải biết cách gây ảnh hưởng tới mọi người ở các vị trí khác nhau - cấp trên, đồng cấp và cấp dưới.
Một số người lãnh đạo các thành viên trong nhóm rất giỏi, song lại thờ ơ với các lãnh đạo ở các phòng ban khác. Một số người xây dựng mối quan hệ tốt đẹp với cấp trên, nhưng không có chút ảnh hưởng nào tới cấp dưới. Vài người có thể được lòng hầu hết mọi người, nhưng lại chẳng làm nên trò trống gì. Ngược lại, có những người làm việc rất năng suất song không thể hòa hợp với bất cứ ai. Nhà lãnh đạo 360 độ không giống ai trong số những người này. Chỉ có nhà lãnh đạo 360 độ mới có thể ảnh hưởng tới mọi người ở tất cả các cấp trong tổ chức.
Để làm được như vậy, nhà lãnh đạo phải xây dựng mối quan hệ tốt với những thành viên chủ chốt, đề cao vai trò làm việc nhóm, tương tác nhiều hơn với nhóm, chấp nhận trách nhiệm để tích lũy kinh nghiệm, đặt lợi ích tập thể lên trên lợi ích cá nhân.
