|
| Hình minh họa: Thuốc kháng sinh - Lợi hay hại? |
Thuốc kháng sinh là gì?
Thuốc kháng sinh là một nhóm hóa chất dùng để ức chế hoặc tiêu diệt vi sinh vật như vi trùng, nấm và ký sinh trùng.
Ban đầu, thuốc kháng sinh được sản xuất từ sinh vật: Penicilline từ nấm mốc và Streptomycine từ vi trùng.
Thuốc kháng sinh được phân loại dựa theo tác dụng của thuốc (ví dụ: Penicillin tấn công lớp vỏ của vi trùng. Azithromycine làm ngưng trệ việc sản xuất protein bên trong vi trùng) Một số kháng sinh có phổ hẹp (nghĩa là mức độ diệt trùng có giới hạn) trong khi một số kháng sinh khác có phổ rộng hơn.
Tại sao cần dùng kháng sinh?
Thuốc kháng sinh giúp hệ miễn dịch chống lại một số loại nhiễm trùng, gây ra bởi vi trùng. Thuốc kháng sinh không có tác dụng diệt siêu vi.
Khi dùng kháng sinh có những bất lợi nào?
Việc dùng kháng sinh thường xuyên dẫn đến vi trùng trở nên mạnh hơn và kháng lại những kháng sinh bình thường. Một số nhóm vi trùng đã kháng lại một số loại kháng sinh.
Ví dụ như vi trùng lao. Ngày nay khi điều trị lao cần kết hợp 3 hoặc 4 loại kháng sinh trong nhiều tháng vì tỷ lệ vi trùng lao kháng thuốc rất cao.
Một ví dụ khác là vi trùng phế cầu, gây viêm tai, phổi và não. Penicillin là kháng sinh điều trị vi trùng này, có đáp ứng rất tốt cách đây 10 năm. Nhưng ngày nay, phế cầu đã kháng với Penicillin và bây giờ còn kháng lại một vài kháng sinh khác nữa.
Thuốc kháng sinh tiêu diệt những vi trùng tốt trong hệ tiêu hóa. Đó là những vi trùng cần thiết cho hoạt động bình thường của ruột, chúng tạo ra vitamin K, giúp hấp thu chất dinh dưỡng (như muối mật), và tham gia điều chỉnh đáp ứng miễn dịch đối với các tác nhân dị ứng. Những người thường xuyên điều trị với kháng sinh sẽ dễ bị tiêu chảy, nhiễm nấm và thiếu vitamin K. Dùng kháng sinh sớm và thường xuyên từ lúc nhỏ dễ đưa đến dị ứng như suyễn. Những kháng sinh phổ rộng gây nguy cơ bệnh suyễn gấp chín lần so với kháng sinh bình thường.
Tại sao tôi không thể tự dùng kháng sinh?
Hầu hết các nhiễm trùng thường gặp được gây ra bởi siêu vi. Hơn 200 loại siêu vi khác nhau có thể gây ra cảm cúm bình thường hoặc các triệu chứng giống cảm cúm.
Nên nhớ rằng kháng sinh không có tác dụng với siêu vi.
Một số loại nhiễm vi trùng có thể tự khỏi mà không cần kháng sinh. Ví dụ: Trẻ em bị viêm tai có khoảng 80% tự khỏi mà không cần kháng sinh. Hầu hết nhiễm trùng đường ruột gây ra tiêu chảy có thể tự khỏi.
Trước khi dùng kháng sinh bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ . Bác sĩ cần phải chắc chắn rằng nguyên nhân gây ra nhiễm trùng là vi trùng và kê toa kháng sinh đúng cho loại vi trùng đó (không phải tất cả các loại kháng sinh đều có tác dụng chống vi trùng giống nhau)
Một khi được kê toa kháng sinh, bạn phải dùng hết đợt điều trị để giảm nguy cơ kháng thuốc và tái phát nhiễm trùng.
Chúc bạn luôn luôn khỏe mạnh.
Dr. Jonathan Halevy, Bác sĩ Nhi khoa
Family Medical Practice, TP. Hồ Chí Minh
