|
| Hình minh họa: Tuổi biết… rầu! |
Một ngày bạn thảng thốt nhận thấy rằng đứa con bé bỏng mới 6 tuổi của mình biết buồn, tỏ ra lo lắng và tâm lý rất phức tạp. Vì sao lại thế? Mới có nhiêu Tuổi biết… rầu! Phải làm thế nào đây?
Trường đông hơn, lớp đông hơn; giờ học thì dài, giờ chơi lại ngắn. Mỗi lớp chỉ có một thầy hoặc cô, nên bé cần gì là phải tự lo, khó mà gọi cô được. Thầy, cô mặt mày “lạ” hơn cô giáo cũ. Kỷ luật ở trường tiểu học cũng “một trời một vực” với trường mẫu giáo: không chạy nhảy tự do mà phải có ý tứ; tự kết bạn để chơi; tự phục vụ toàn phần những nhu cầu thiết yếu mà khi ở mẫu giáo bé vẫn được các cô nhắc nhở và trợ giúp thường xuyên.
Nói nôm na, nếu ví trường mẫu giáo là cõi thiên đường thì khi vào trường tiểu học bé “hạ cánh” trở lại “chốn dương gian” với những thực tế khiến bé... phát rầu!
Vì sao con… rầu?
Mỗi ngày bé phải ở trong môi trường ấy khoảng 8 tiếng, vì vậy để động viên con, phụ huynh thường vẽ ra những viễn cảnh khá đẹp, với mong muốn để con vui vẻ tới trường. Việc làm đó đầy thiện ý nhưng khá nhiều phụ huynh lại cung cấp thông tin theo lối “tô hồng”, khiến con ngỡ rằng đó chính là... thiên đường. Và khi va chạm thực tế phức tạp, lạ lẫm, không ít bé đã... rớt bịch từ “ngỡ rằng” xuống “ngỡ ngàng”! Vậy là nhiều hành vi không đúng chuẩn cũng bắt đầu phát sinh từ đây.
Đầu tiên, bé phải đối mặt với vấn đề thành tích - điểm số, kế đến là sự tị nạnh của các bạn xung quanh. Vậy là sinh ra buồn rầu, giấu giếm cha mẹ khi bị điểm thấp, manh nha cho thói thiếu trung thực.
Kế tiếp, ngồi trong lớp tiểu học phải tuyệt đối im lặng, không thể buột miệng xì xào như hồi mẫu giáo, vi phạm là bị... mời ra sân đứng liền. Đây cũng là một cú sốc đối với rất nhiều bé mới vào lớp một, nhất là những bé... “miệng không kịp lên da non”. Do đó, khi về nhà, bé thường ngồi suy tư, ủ rũ, không hiểu tại sao mình “phát biểu ý kiến” mà bị ra sân đứng. Từ đây, bé dễ sinh ra thái độ thích cãi lẫy với người lớn.
Cô nói “đã lớn rồi, phải...”, mà ở nhà thì khi làm điều gì mẹ cũng bảo “con còn nhỏ, chưa được...”. Rốt cuộc bé không xác định nổi mình nhỏ hay lớn, nên bé phải thử bằng cách tranh thủ tự ý ra quyết định mà không cần hỏi ý kiến cha mẹ. Bé sẽ nghe người lạ nói ngọt rủ đi chơi, viết bài giúp bạn, trao đổi đồ chơi, đồ dùng với bạn, “thuê mướn” bạn chép bài giùm để tránh áp lực bài vở…
Bên cạnh đó, việc học chung với những trẻ lớn cũng khiến bé dễ choáng ngợp, dễ bắt chước những hành vi khiến người khác chú ý như: chửi bậy, đánh nhau, nói dối...
Bài học hoàn hảo
Những nghiên cứu gần đây của các nhà giáo dục học đã cho thấy rằng: Giai đoạn từ sơ sinh đến 8 tuổi là lý tưởng nhất để uốn nắn nhân cách cho trẻ. Sau 8 tuổi mới bắt đầu dạy là quá muộn. Nghĩa là 6 tuổi nhân cách của bé đã định hình tương đối chắc. Nếu muốn bé có những hành vi đúng mực khi vào tuổi đến trường, cha mẹ phải có sự chuẩn bị từ khi bé lên 2. Nghĩa là, tập cho bé tự sinh hoạt độc lập theo giờ giấc; khi bé có sơ suất thì nhắc nhở, không la mắng. Cho bé tham gia những buổi nói chuyện với người lớn; học thói quen muốn nói gì thì phải được phép. Cho bé tham gia những hoạt động phong trào ở các câu lạc bộ, nhà văn hóa, trong khu phố càng sớm càng tốt để bé học được kỹ năng chung sống cộng đồng. Hướng dẫn cho bé kỹ năng dàn xếp, thể hiện trước đám đông: xin phép nói; nói có chọn lọc ý tưởng và biết chấp nhận ý kiến trái chiều; tránh hành vi cãi vã.
Một bé 3 tuổi đã được mẹ huấn luyện kỹ năng dàn xếp như sau: Con đang lúi húi thì mẹ tới đá nhẹ vào mông con. Tất nhiên con khóc òa, nhưng mẹ lờ luôn. Đợi con nín, mẹ mới hỏi: “Mẹ đá con có đau đâu mà con lại khóc?”. Con gào lên: “Khóc vì mẹ đá vào mông con!”. Mẹ bảo: “Gào lên như thế mẹ không hiểu nổi con ạ, con nói nhẹ nhàng thì mẹ mới hiểu. Vì sao con khóc?”. Bé nhẹ nhàng hơn: “Vì mẹ đá con”. Mẹ lại nói: “Mẹ nghĩ mông là để đá nên mẹ đá. Thế mông có phải để đá không con?”. Bé: “Không, mông là để ngồi”. Mẹ: “À, vậy thì con hãy nói với mẹ là mẹ ơi, mông là để ngồi, không phải để đá, từ giờ về sau mẹ đừng đá vào mông con nữa nhé”. Con (lặp lại): “Mẹ ơi, mông là để ngồi, không phải để đá, lần sau mẹ đừng đá mông con nữa, con không thích vậy đâu”. Mẹ: “À, mẹ hiểu rồi, mẹ không làm vậy nữa, xin lỗi con nha”. Vậy là kế hoạch huấn luyện của người mẹ thành công. Đây quả là một bài học hoàn hảo!
Lê Thị Phương Nga (Chuyên gia nghiên cứu trẻ em)
(Nguồn từ đối tác thông tin: Ấn Phẩm Thế Giới Gia Đình)
